Nietzche'yi Doğru Okumak : Kendine Doğru

 

Nietzche'yi Doğru Okumak: Kendine Doğru 

Friedrich Nietzsche, insanı rahat ettiren düşünceleri sevmez.

Nietzsche’yi okuduğumda, onun beni avutmak gibi bir derdi olmadığını hissederim. Sanki karşıma geçip, kaçtığım soruları tek tek önüme koyar. Ama tam da bu yüzden hâlâ okunur.

Nietzsche’ye göre insanın en büyük sorunu, başkalarının düşünceleriyle yaşamayı kabullenmesidir. Toplum, gelenekler ve ahlak kuralları çoğu zaman bize hazır cevaplar sunar. Bu cevaplar hayatı kolaylaştırır; fakat düşünmeyi de elimizden alır. İnsan, kendisine ait olmayan doğrularla yaşadığında, yavaş yavaş kendisinden uzaklaşır.

Onun en çok yanlış anlaşılan sözlerinden biri “Tanrı öldü” ifadesidir. Nietzsche burada Tanrı’ya saldırmaz. Asıl anlatmak istediği şey, insanın artık eskisi gibi mutlak doğrulara inanmadığıdır. İnançlar sarsılmıştır, değerler çökmüştür. Fakat bu yıkımın ardından insan ne yapacağını bilemez. Boşlukta kalır.

Nietzsche’ye göre asıl tehlike de burada başlar. Çünkü insan, bu boşlukta ya eskiye körü körüne tutunur ya da başkalarının peşinden sürüklenir. Oysa Nietzsche’nin sorduğu soru çok daha zordur:

“Kendi değerlerini yaratmaya cesaretin var mı?”

Bu cesaret herkeste yoktur. Çünkü kendi değerlerini yaratmak, sorumluluk almak demektir. Hataların da, yalnızlığın da bedelini ödemeyi göze almaktır. Nietzsche’nin gözünde güçlü insan; kalabalığın alkışladığı değil, gerektiğinde yalnız kalabilendir.

“Üstinsan” kavramı da tam bu noktada ortaya çıkar. Bu, başkalarından üstün olan biri değildir. Üstinsan, kendini aşmaya çalışan insandır. Alışkanlıklarını, korkularını, ezberlerini sorgulayan… Dünle yetinmeyip, bugünü dönüştürmeye çalışan biridir.

Nietzsche mutluluğu da hafif bir duygu olarak görmez. Ona göre mutluluk, acının yokluğu değildir. Acıya rağmen hayata “evet” diyebilmektir. İnsan, yaşadıklarını inkâr etmeden, yükünü sahiplenebildiği ölçüde güçlüdür.

Nietzsche okuru rahatlatmaz. Ama ona şunu hatırlatır:

Hayatın anlamı hazır bir paket hâlinde gelmez. Onu ancak insanın kendisi yaratır.

Belki de bu yüzden Nietzsche herkesin sevdiği bir filozof değildir. Ama kendisiyle yüzleşmeye cesaret edenler için, sarsıcı olduğu kadar dürüst bir yol arkadaşıdır.

Feyza Zeynep Tural